Khutbah Jum'at Bahasa Lappung: Eppak Tanda Ulun Bijaksana. Nyiapko Bekal Semakkung Ajal Khatong. Oleh: Ustadz H. Komiruddin Imron, Lc *)

KHUTBAH JUM'AT • 29 Oct 2026 02:07 • Redaksi NATARAGUNG.ID • 43 kali dibaca
Khutbah Jum'at Bahasa Lappung: Eppak Tanda Ulun Bijaksana. Nyiapko Bekal Semakkung Ajal Khatong. Oleh: Ustadz H. Komiruddin Imron, Lc *)

nataragung.id - Pemanggilan - Tabiik puun. Dalam rangka mengimplementasikan Instruksi Gubernur Lampung Bapak Rahmat Mirzani Djausal Nomor : 4 Tahun 2025 tanggal 30 Desember 2025 tentang hari Kamis BERADAT yaitu sebagai upaya memperkuat pelestarian Bahasa Daerah dan Budaya Lampung dilingkungan pemerintah provinsi, pemerintah kabupaten/kota dan lingkungan pendidikan se-provinsi Lampung, bersama ini kami mencoba untuk menyajikan Khutbah Jum'at berbahasa Lampung, khususnya bahasa Lampung berdialeg A.

Meski Masjid bukan bagian yang diatur dalam instruksi tersebut, namun tidak ada salahnya warga masyarakat Lampung khususnya para khatib shalat Jum'at turut serta melestarikan bahasa Lampung dengan kegiatan nyata yaitu membacakan khutbah Jum'at dalam bahasa Lampung. Karena pada wilayah tertentu di provinsi Lampung, sudah banyak saudara-saudara kita warga masyarakat suku Jawa yang membaca khutbah dalam bahasa Jawa, bahkan buku-buku Khutbah berbahasa Jawa sudah banyak dijual di toko-toko.

Kami menyadari naskah (dialeg) yang kami sajikan masih jauh dari kata sempurna, namun prinsip kami "Lamon Mak Gatta Kapan Lagi, Lamon Mak Gham Sapa Lagi." Karena itu kritik dan saran dari para pembaca terkait dialeg yang kami pergunakan, sangat kami harapkan guna penyempurnaan dialeg Khutbah Jum'at dimasa yang akan datang.

KHUTBAH PERTAMA

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَنَا أَيُّنَا أَحْسَنُ عَمَلًا، وَجَعَلَ الدُّنْيَا دَارَ عَمَلٍ وَالْآخِرَةَ دَارَ جَزَاءٍ.

أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ.

اللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ أَجْمَعِينَ.

أَمَّا بَعْدُ، فَيَا عِبَادَ اللَّهِ، أُوصِيكُمْ وَنَفْسِي بِتَقْوَى اللَّهِ، فَقَدْ فَازَ الْمُتَّقُونَ.

Jamaah Jum'at sai dimuliako Allah,

Payu kham se-unyin ni, terus meningkat ko ketakwaan haguk Allah Subhanahu wa Ta'ala. Cakhani kham ngelaksanako segala pekhittah-Ni jama ninggal ko unyin larangan-Ni

Sebab, sebetik-betik ni bekal sai haga kham usung lapahan guk akhirat ialah bekal takwa jama Allah.

Allah berfirman:

وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَىٰ

Wa tazawwadū fa inna khairaz-zādit-taqwā.

Khat-ti ni: "Bakali lah dikhi kuti, sebab sesungguh ni bekal sai paling betik ialah takwa." (QS. Al-Baqarah: 197)

Jamaah Jum'at rahimakumullah,

Delom kehukhi'an sekhani-khani, kham ge-khing sibuk ngukhus ukhusan dunia. Sibuk nyepok duit, ngukhus keluarga, ngebangun mahan, nguppul ko khatta, jama ngalaw cita-cita.

Unyin ina sangun penting. Islam ngayinko umat ni guway kekhaj-ja, nyepok rezeki sai halal, jama ngurus keluarga.

Tapi jama'ah, anjak kudo kham memikekh ko sepikha jawoh kham kak nyiapko bekal guway kehukhi'an di akhirat natti?

Kham khajin ngebangun mahan di dunia, tapi apikah kham khajin nyiapko bekal guway di alam kubokh? Kham khabai susah di dunia, tapi apikah kham mak khabai susah di akhirat?

Padahal, kematian dapok khatong kapan gawoh. Mak harus nung-ngu kham tuha, mak harus nung-ngu kaban anak kham balak, jama mak harus nung-ngu ukhusan dunia kham selesai.

Mulani jama'ah, wat sebuah ungkapan hikmah delom bahasa Arab :

الْعُقَلَاءُ أَرْبَعَةٌ: مَنْ تَرَكَ الدُّنْيَا قَبْلَ أَنْ تَتْرُكَهُ، وَمَنْ بَنَى قَبْرَهُ قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَهُ، وَمَنْ صَلَّى قَبْلَ أَنْ يُصَلَّى عَلَيْهِ، وَمَنْ أَرْضَى خَالِقَهُ قَبْلَ أَنْ يَلْقَاهُ.

Al-‘uqalā’u arba‘atun: man taraka ad-dunyā qabla an tatrukahu, wa man banā qabrahu qabla an yadkhulahu, wa man ṣallā qabla an yuṣallā ‘alaihi, wa man arḍā khāliqahu qabla an yalqāhu.

Khat-ti ni: "Ulun sai bijaksana wat eppak macom: ulun sai ninggal ko dunia, semakkung dunia ninggal ko ni; ulun sai nyiapko kubokh ni semakkung ia kukhuk di delom ni; ulun sai sembayyang semakkung disembayyangko; jama ulun sai nyepok keridhaan pencipta ni semakkung tehallu jama pencipta Ni."

Jamaah sai dimuliako Allah, wat eppak pelajakhan penting sai pekhallu kham renung ko anjak ungkapan di lam-mbung:

_PERTAMA: NINGGALKO DUNIA SEMAKKUNG DUNIA NINGGAL KO NI._

Jamaah Jum'ah rahimakumullah,

Ninggal ko dunia layin bekhat-ti kham harus bekhadu kekhaj-ja, ninggal ko keluarga atau ngejawohi segala kenikmatan sai halal. Islam mak ngajakhko kham guway ngebet-ji dunia, tetapi ngajakhko tagan dunia dang nguasai hati kham.

Islam ngayinko kham bekekhaj-ja, nyepok rezeki halal, ngukhus keluarga,  jama memanfaatko nikmat sai Allah juk.

Tapi, dang sappai hati kham dikuasai dunia.

Kham dapok kaya, tapi dang som-mbong ulah kekayaan. Kham dapok ngedok jabatan, tapi dang lupa dikhi ulah jabatan. Kham dapok mencintai keluarga, tapi dang sappai ngelupako Allah demi keluarga.

Sebab, api sai wat di kham gatta, hanyalah titipan. Khatta dapok habis, jabatan dapok berakhir, jama sai kham ge-khingi atau kham cintai suatu wattu natti haga bepisah.

Ulun sai bijaksana ialah ulun sai pan-ndai memanfaatko dunia guway bekal akhirat.

Allah berfirman:

وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا

Wabtaghi fīmā ātākallāhud-dāral-ākhirata wa lā tansa naṣībaka minad-dunyā.

Khat-ti ni: "Sepoklah di api sai kak dianugerah ko Allah jama kham bekhupa kebahagiaan negekhi akhirat, jama dang lah kham ngelupako bagian kham di dunia." (QS. Al-Qashash: 77)

Ayat sa ngajakhko kham supaya seimbang. Dunia tetop kham usahako, tapi Akhirat dang sappai di lupako.

_KEDUA: NYIAPKO BEKAL KUBOKH SEMAKKUNG KHAM KUKHUK DILOM NI_

Jamaah sai dirahmati Allah,

Setiap ulun mekhattok ngedok mahan sai nyaman. Mahan di bangun, dinding dihias atau di hallaw ko, tekhabbah di rapi ko, jama unyin kebutuhan keluarga di usahako.

Tapi wat pok, sai pasti haga kham khatongi ialah alam kubokh.

Api sai kak kham siapko guway bekal ni natti?

Kubokh mak ngebutuhko  khatta kham, kubokh mak ngebutuhko jabatan kham. Sai dibutuhko ialah amal saleh jama rahmat Allah.

Wattu kham meninggal, khatta kham di pik'ko, mahan kham dipik'ko. Keluarga kham pun akhir ni mulang guk mahan tiyan masing-masing.

Rasulullah shalallahu alaihi wasallam bersabda:

إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ.

Idzā mātal-insānu inqaṭa‘a ‘anhu ‘amaluhu illā min tsalātsah: illā min ṣadaqatin jāriyah, aw ‘ilmin yuntafa‘u bih, aw waladin ṣāliḥin yad‘ū lah.

Khat-ti ni: "Apabila jelema meninggal dunia, putuk lah amal ni kecuali tellu pekakha: sedekah jariyah, ilmu sai bermanfaat, atawa anak saleh sai ngedu'akon ni." (HR. Muslim, no. 1631).

Mulani jama'ah, selagi kham pagun hukhik, nayah-nayahko amal saleh. Battu ulun sai kesusahan. Ajakh ko ilmu sai bermanfaat. Didik anak supaya jadi anak sai saleh. Sedekah sesuai kemampuan. Jama usahako tagan kham dapok ninggal ko jejak sai betik di dunia.

Dang sappai kham terlalu sibuk nguppul ko khatta sai haga di waris ko, tapi lupa amal sai haga di usung

_KETELLU: SEMAY-YANG SEMAKKUNG KHAM DISEMAY-YANGKO_

Jamaah Jum'at sai dimuliako Allah,

Khani sa kham lagi dapok temegi guway ngelaksanako semayyang Jum'at. Kham lagi dapok das, ngelak-kah guk mesigid, lagi dapok rukuk, khik sujud haguk Allah.

Tapi suatu wattu natti, badan kham mak lagi dapok bergerak. Ulun layin, sai man-ndi ko kham, ngafani kham, nyem-mbayyangko kham, jama ngattak ko kham haguk kubokhan.

Wattu sina lah, kham mak ngedok lagi kesempatan guway nam-mbah amal.

Allah berfirman:

وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ

Wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāta warka‘ū ma‘ar-rāki‘īn.

Khat-ti ni: "Tegi kon lah semay-yang, tunai ko zakat, jama rukuk lah beserta ulun-ulun sai rukuk." (QS. Al-Baqarah: 43)

Mulani jama'ah, dang nung-ngu tuha appai khajin semayyang. Dang nung-ngu makhing appai haga ingok Allah. Dang nung-ngu badan lemoh appai haga nyadari mati bekhag-ga ni kesempatan sujud.

Selagi badan pagun kuat, semayyang lah. Selagi hati pagun dapok di sentuh, khad-dik ko jama Allah. Selagi hang-ngas pagun dapok berembus, kilu lah ampunan -Ni.

Semakkung kham di semayyang ko, jagalah semayyang kham. Semakkung kham di attakko guk kubokhan, nayah ko sujud jama amal saleh.

_KEEPPAK: NYEPOK KERIDAAN ALLAH SEMAKKUNG TUNG-NGA JAMA IA._

Jamaah rahimakumullah,

Delom kehukhi'an kham mungkin dapok ngejamukko sesuatu anjak jelema. Tapi mak ngedok satu pun sai dapok kham jamuk ko anjak Allah.

Jelema hanya ngeliyak api sai tenah-han di luwah. Tapi Allah pan-ndai isi hati, niat, jama unyin kekakuan atau perbuatan kham.

Mulani, dang sappai kham terlalu sibuk nyenangko jelema, tapi lupa nyepok keridhaan Allah.

Berbuat betik lah ulah Allah. Battu ulun sai ngebutuhko. Dang berbuatlah zalim walaupun mak ngedok ulun sai ngeliyak. Apabila kham ngelakuko kesalahan, geluk lah bertobat haguk Allah.

Allah berfirman:

يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ۝ ارْجِعِي إِلَىٰ رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً

Yā ayyatuhan-nafsul-muṭma'innah. Irji‘ī ilā rabbiki rāḍiyatam marḍiyyah.

Khat-ti ni: "Wahai jiwa sai tenang! Muloh lah haguk Tuhanmu jama hati sai rida khik di ridai-Ni." (QS. Al-Fajr: 27–28)

Mati bahagia ni apabila suatu wattu kham muloh haguk Allah ngusung iman, amal saleh, jama hati sai dawak.

Kham mak pan-ndai kapan ajal haga khatong. Tugas kham layin nebak kapan kematian khatong, tapi nyiapko dikhi supaya selalu siap apabila ajal kak tigoh.

Jamaah Jum'at sai dimuliako Allah,

Cuba kham lulih jama dikhi kham masing-masing.

Lamun khani hinji adalah khani terakhir kham, apikah kham kak siap?

Lamun bingi sa, Allah ngakhuh kham, apikah pagun wat hak ulun bakhih sai makkung kham tunai ko? Apikah pagun wat dusa sai makkung kham sesoli? Apikah pagun wat semayyang sai kham lalai ko?

Dang nung-ngu jemoh appai haga ngebetik ko dikhi, sebab makdok jaminan bahwa jemoh pagun jadi milik kham.

Mulani, jama'ah, payu kham manfaat ko umokh sai pagun wat guway nayah ko amal, ngebetik ko hubungan jama sesama, khik dang lupa nge-khad-dik ko dikhi jama Allah.

Mudah-mudahan khutbah sekanuwa di khani kebiansa ngedok manfaat ni guway kham se-unyin ni. Aamiin ya Rabbal Aalamiin.

بَارَكَ اللَّهُ لِي وَلَكُمْ فِي الْقُرْآنِ الْعَظِيمِ، وَنَفَعَنِي وَإِيَّاكُمْ بِمَا فِيهِ مِنَ الْآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيمِ، وَتَقَبَّلَ مِنِّي وَمِنْكُمْ تِلَاوَتَهُ، إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ.

أَقُولُ قَوْلِي هَذَا، وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الْعَظِيمَ لِي وَلَكُمْ، فَاسْتَغْفِرُوهُ، إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ.

KHUTBAH KEDUA

اَلْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ، كَمَا يُحِبُّ رَبُّنَا وَيَرْضَى. أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ. اَللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ وَعَلٰى آلِهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِينَ.

Alhamdu lillāhi ḥamdan katsīran ṭayyiban mubārakan fīh, kamā yuḥibbu rabbunā wa yardhā. Asyhadu an lā ilāha illallāh waḥdahu lā syarīka lah, wa asyhadu anna Muḥammadan ‘abduhu wa rasūluh. Allāhumma ṣalli wa sallim wa bārik ‘alā nabiyyinā Muḥammad wa ‘alā ālihi wa ṣaḥbihi ajma‘īn.

أُوصِيكُمْ عِبَادَ اللَّهِ وَنَفْسِي بِتَقْوَى اللَّهِ، فَإِنَّهَا زَادُ الْمُتَّقِينَ، وَنُورُ السَّالِكِينَ، وَوَصِيَّةُ رَسُولِ رَبِّ الْعَالَمِينَ. فَاتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ، وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ.

Uuṣīkum ‘ibādallāh wa nafsī bitaqwāllāh, fa innahā zādal-muttaqīn, wa nūrus-sālikīn, wa waṣiyyatu rasūli rabbil-‘ālamīn. Fattaqullāha ḥaqqa tuqātih, wa lā tamūtunna illā wa antum muslimūn.

اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، وَالْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ. اَللَّهُمَّ طَهِّرْ قُلُوبَنَا، وَأَصْلِحْ أَحْوَالَنَا، وَبَارِكْ لَنَا فِي أَعْمَارِنَا وَأَرْزَاقِنَا، وَارْفَعِ الْبَلَاءَ عَنَّا وَعَنْ بِلَادِنَا.

Allāhumma ighfir lil-mu’minīna wal-mu’mināt, wal-muslimīna wal-muslimāt, al-aḥyā’i minhum wal-amwāt. Allāhumma ṭahhir qulūbanā, wa aṣliḥ aḥwālanā, wa bārik lanā fī a‘mārinā wa arzāqinā, wa rfa‘il-balā’a ‘annā wa ‘an bilādinā.

اَللَّهُمَّ اجْعَلْنَا مِنْ عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ، وَارْزُقْنَا صِدْقَ التَّوَكُّلِ عَلَيْكَ، وَحُسْنَ الظَّنِّ بِكَ، وَلُزُومَ طَاعَتِكَ فِي السِّرِّ وَالْعَلَنِ. يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قُلُوبَنَا عَلَى دِينِكَ، وَيَا مُصَرِّفَ الْقُلُوبِ صَرِّفْ قُلُوبَنَا إِلَى طَاعَتِكَ.

Allāhumma ij‘alnā min ‘ibādikas-ṣāliḥīn, warzuqnā ṣidqat-tawakkuli ‘alaik, wa ḥusnaẓ-ẓanni bik, wa luzūma ṭā‘atika fis-sirri wal-‘alan. Yā muqallibal-qulūb tsabbit qulūbanā ‘alā dīnik, wa yā muṣarrifal-qulūb ṣarrif qulūbanā ilā ṭā‘atik.

اَللَّهُمَّ أَصْلِحْ وُلَاةَ أُمُورِنَا، وَوَفِّقْهُمْ لِمَا فِيهِ صَلَاحُ الدِّينِ وَالدُّنْيَا، وَاجْعَلْهُمْ رُحَمَاءَ بِالرَّعِيَّةِ، قُوَّامًا بِالْحَقِّ وَالْعَدْلِ.

Allāhumma aṣliḥ wulāta umūrinā, wa waffiqhum limā fīhi ṣalāḥud-dīn wad-dunyā, waj‘alhum ruḥamā’a bir-ra‘iyyah, quwwāman bil-ḥaqqi wal-‘adl.

اَللَّهُمَّ آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً، وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ.

Allāhumma ātinā fid-dunyā ḥasanah, wa fil-ākhirah ḥasanah, wa qinā ‘adzāban-nār.

عِبَادَ اللَّهِ، إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى، وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ. يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ. فَاذْكُرُوا اللَّهَ يَذْكُرْكُمْ، وَاشْكُرُوهُ عَلَى نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ، وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ.

‘Ibādallāh, innallāha ya’muru bil-‘adli wal-iḥsān wa ītā’i dhil-qurbā, wa yanhā ‘anil-faḥsyā’i wal-munkari wal-baghy. Ya‘iẓukum la‘allakum tadhakkarūn. Fa dzkurullāha yadzkurkum, wasykurūhu ‘alā ni‘amihi yazidkum, wa ladzikrullāhi akbar, wallāhu ya‘lamu mā taṣna‘ūn.
Editor Bahasa: H. SyahidanMh, SAg / Buay Sakti 
_____
✒️ H. Komiruddin Imron, Lc

*) Penulis adalah Anggota Majelis Pertimbangan Dewan Dakwah Islam Indonesia Propinsi Lampung, tinggal di Pemanggilan, Natar.

Komentar (0)

Belum ada komentar. Jadilah yang pertama memberikan komentar!

Tinggalkan Komentar

7 + 2 = ?
Berita Terkait