Khutbah Jum'at Bahasa Lappung: Syukur Nikmat - Dang Gunako Nikmat Allah Guway Bermaksiat. Oleh: Ustadz H. Komiruddin Imron, Lc *)

KHUTBAH JUM'AT • 08 Oct 2026 00:52 • Admin NA • 20 kali dibaca
Khutbah Jum'at Bahasa Lappung: Syukur Nikmat - Dang Gunako Nikmat Allah Guway Bermaksiat. Oleh: Ustadz H. Komiruddin Imron, Lc *)

nataragung.id - Pemanggilan - Tabiik puun. Dalam rangka mengimplementasikan Instruksi Gubernur Lampung Bapak Rahmat Mirzani Djausal Nomor : 4 Tahun 2025 tanggal 30 Desember 2025 tentang hari Kamis BERADAT yaitu sebagai upaya memperkuat pelestarian Bahasa Daerah dan Budaya Lampung dilingkungan pemerintah provinsi, pemerintah kabupaten/kota dan lingkungan pendidikan se-provinsi Lampung, bersama ini kami mencoba untuk menyajikan Khutbah Jum'at berbahasa Lampung, khususnya bahasa Lampung berdialeg A.

Meski Masjid bukan bagian yang diatur dalam instruksi tersebut, namun tidak ada salahnya warga masyarakat Lampung khususnya para khatib shalat Jum'at turut serta melestarikan bahasa Lampung dengan kegiatan nyata yaitu membacakan khutbah Jum'at dalam bahasa Lampung. Karena pada wilayah tertentu di provinsi Lampung, sudah banyak saudara-saudara kita warga masyarakat suku Jawa yang membaca khutbah dalam bahasa Jawa, bahkan buku-buku Khutbah berbahasa Jawa sudah banyak dijual di toko-toko.

Kami menyadari naskah (dialeg) yang kami sajikan masih jauh dari kata sempurna, namun prinsip kami "Lamon Mak Gatta Kapan Lagi, Lamon Mak Gham Sapa Lagi." Karena itu kritik dan saran dari para pembaca terkait dialeg yang kami pergunakan, sangat kami harapkan guna penyempurnaan dialeg Khutbah Jum'at dimasa yang akan datang.

KHUTBAH PERTAMA

اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْعَمَ عَلَيْنَا بِنِعَمٍ لَا تُعَدُّ وَلَا تُحْصَى، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ.

Alhamdu lillaahil ladzii an'ama 'alainaa bini'amin laa tu'addu wa laa tuhshaa, wa asyhadu an laa ilaaha illallaahu wahdahu laa syariika lah, wa asyhadu anna muhammadan 'abduhu wa rasuuluh.

أَمَّا بَعْدُ، فَيَا عِبَادَ اللهِ، أُوصِيكُمْ وَنَفْسِي بِتَقْوَى اللهِ، فَقَدْ فَازَ الْمُتَّقُونَ.

Ammaa ba'du, fa yaa 'ibaadallaah, uushiikum wa nafsii bitaqwaallaah, faqad faazal muttaquun.

Jamaah Jumat sai dimuliako Allah,

Payu kham pekhad-da tingkat ko ketakwaan haguk Allah jama sebenokh-benokh ni takwa. Kham sadar bahwa setiap detik 
Kehukhi'an kham hinji temegi di lam-mbung nikmat ni Allah.

Kham pagun dapok mehang- ngas ina nikmat Allah.

Kham pagun dapok ngeliyak, ina nikmat Allah.

Kham pagun dapok neng-ngis, ina nikmat Allah.

Kham pagun dapok lapah, ina nikmat Allah.

Kham pagun dapok bepikekh, ina munih nikmat Allah.

Malah nayah nikmat Allah sai dijukko jama kham tanpa kham kilu.

Allah berfirman:

وَإِن تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا ۗ إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ

Wa in ta‘uddū ni‘matallāhi lā tuḥṣūhā, innallāha laghafūrur raḥīm.

Khat-ti ni. "Dan lamun kuti ngehitung nikmat Allah, niscaya kuti mak akan mampu ngehitung ni. Sungguh, Allah benokh-benokh Maha Pengampun lagi Maha Penyayang." (QS. An-Nahl: 18)

Jamaah sai dirahmati Allah,

Tapi wat hal sai ge-khing kham lupako.

Syukur layin cuma di ucapko di bub-bekh.

Nayah jelema cawa, Alhamdulillah, tapi mata ni di pakai guway ngeliyak sai hakham.

Pungu dijuk kekuatan, tapi dipakai guway nyakikko atau ngakuk hak jelema bakhih

Emma dijuk kemampuan guway cawa, tapi di pakai guway nyawa'i atau istilah gatta makai ngerumpi, makai memfitnah, nyebakh ko bekhita buhung atau bekhita sai mak benokh, khik nyakik ko hati jelema  bakhih.

Allah ngejuk khatta, tapi khatta ina dipakai guway sai Allah larang.

Allah ngejuk wattu, tapi wattu ina dihabis ko guway maksiat khik pekakha sai mak beguna.

Tekhus kham cawa:

"Alhamdulillah, nyak khadu besyukur jama Allah."

Jamaah rahimakumullah,

Wat ungkapan sai khal-lom makna ni:

أَوَّلُ أَبْوَابِ شُكْرِ النِّعْمَةِ تَرْكُ الْمُحَرَّمَاتِ، فَلَا يَلِيقُ عِصْيَانُ اللهِ بِنِعْمَتِهِ.

Awwalu abwābi syukrin-ni‘mati tarkul-muḥarramāt, falā yalīqu ‘iṣyānullāhi bini‘matih.

Khat-ti ni: "Kha-ngok pertama delom besyukur nikmat ialah ninggalko segala sai di hakham ko. Sebab mak patut kham bermaksiat jama Allah jama nikmat sai Allah kak juk ko jama kham."

Cuba kham bayangko.

Wat jelema ngejuk kham hadiah sai mahal.

Tapi hadiah sai dijuk ko ina, malah kham pakai guway nyakikko ulun sai ngejuk hadiah.

Patutkah ge-goh ina?

Tattu mak patut.

Allah ngejuk kham mata, dang di pakai ngeliyak sai hakham.

Allah ngejuk kham cuping, dang di pakai nengis ko sai mak hallaw.

Allah ngejuk kham emma, dang di pakai guway nyakikko apalagi ngehina jelema bakhih.

Allah ngejuk kham pungu, dang di pakai ngakuk hak jelema bakhih.

Allah ngejuk kham kukut, dang di pakai ngelak-kah nuju pok sai Allah murkai.

Sinalah diantara hakikat syukur.

Allah berfirman:

وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Wa litukabbirullāha ‘alā mā hadākum wa la‘allakum tasykurūn.

Khat-ti ni: "Dan hendaklah niku mengagungkon Allah di lam-mbung petunjuk sai dijukkon Ni jama niku tagan niku besyukur." (QS. Al-Baqarah: 185)

Jamaah rahimakumullah,

Syukur ngedok tellu macom.

Sai pertama, syukur jama hati.

Kham yakin bahwa segala nikmat asal ni anjak Allah.

Layin cuma ulah kepan-nayyan kham.

Layin cuma ulah kekuatan kham.

Layin cuma ulah usaha kham.

Kham sangun berusaha, tapi Allah sai ngejuk hasil.

Kham kekhaj-ja, tapi Allah sai ngejuk rezeki.

Kham be-ubat, tapi Allah sai ngejuk kham mun-nyai.

Sai kedua, syukur jama lisan.

Nayah-nayah mengucapko:

الْحَمْدُ لِلَّهِ

Alhamdulillāh.

Tapi layin cuma mengucapko Alhamdulillah.

Lidah atau bub-bekh ina guway cawa sai benokh, dzikir, ngebaca Alqur'an, ngajak jama kebetik'an, khik ngejaga kehormatan kaban sekelik kham.

Sai ketelu, syukur jama anggota badan.

Hinji lah sai ge-khing dilupako.

Syukur mata ialah ngejaga mata anjak sai hakham.

Syukur cuping ialah ngejaga cuping anjak nengis ko sai bukhak atau sai mak hallaw.

Syukur lidah atau bub-bekh ialah makai bubekh guway cawa sai benokh.

Syukur khatta ialah makai khatta di khanglaya sai halal khik ngebayakh hak jelema bakhih.

Syukur kesehatan ialah memakai badan guway ibadah khik kebetik'an.

Jadi, dang sappai nikmat sai seharus ni jadi khanglaya kham nge-khad-dik ko jama Allah, malah jadi khanglaya jawoh anjak Allah.

Rasulullah shalallahu ‘alaihi wasallam bersabda:

مَنْ لَا يَشْكُرِ النَّاسَ لَا يَشْكُرِ اللَّهَ

Man lā yasykurin-nāsa lā yasykurillāh.

Khat-ti ni: "Bakhang sapa mak betekhima kasih jama jelema, maka ia mak besyukur jama Allah." (HR. Abu Dawud khik At-Tirmidzi)

Jamaah Jumat sai dirahmati Allah,

Lamun kham haga pan-nai apikah kham benokh-benokh kak besyukur dang cuma dilulih:

"Kak khadu pikha kali nyak ngucap ko Alhamdulillah?"  

Tapi lulih jadi dikhi kham:

"Nikmat sai Allah juk jama nyak, di pakai guway api?"

Lamun Allah ngejuk ilmu, apikah ilmu ina ngeguway kham lebih rendah hati?

Lamun Allah ngejuk khatta, apikah khatta ina nge-guway kham makin happang pungu ni guway nulung kaban jelema bakhih?

Lamun Allah ngejuk kedudukan, apikah kedudukan ina ngeguway kham makkin adil?

Lamun Allah ngejuk kesehatan, apikah kesehatan ina kham pakai guway ibadah?

Lamun Allah ngejuk keluarga, apikah keluarga kham ina, kham bimbing nuju ridha Allah?

Jamaah rahimakumullah,

Allah khadu ngejuk janji sai amat hallaw jama kaban jelema:

لَئِن شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ ۖ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ

La’in syakartum la’azīdannakum, wa la’in kafartum inna ‘adzābī lasyadīd.

Khat-ti ni: "Sesungguh ni, lamun niku besyukur, niscaya Aku akan nam-mbahko nikmat-Ku jama niku. Tetapi lamun niku mengingkari nikmat-Ku, sesungguh ni, adzab-Ku amat pedih." (QS. Ibrahim: 7).

Mulani dang cuma kilu jama Allah supaya nikmat kham di tam-mbah.

Kilu munih jama Allah supaya kham mampu mensyukuri nikmat sai kak wat.

Sebab, dapok jadi layin ulah nikmat kham kukhang.

Dapok gawoh kham nge-khasa susah ulah kham mak menyadari mati nayah nikmat Allah sai khadu ngedok delom hukhik kham.

Kham pagun sihat, ina nikmat.

Kham pagun ngedok keluarga, ina nikmat.

Kham pagun dijuk kesempatan bertobat, ina nikmat.

Kham pagun dapok sujud jama Allah, ina nikmat sai luar biasa.

Jamaah Jumat rahimakumullah,

Payu kham mulang di khani sa jama satu kesadaran:

Nikmat layin cuma sesuatu sai nge-guway hukhik kham nyaman. Nikmat adalah amanah sai kelak haga di lulih di hadopan Allah.

Rasulullah shalallahu ‘alaihi wasallam bersabda:

لَا تَزُولُ قَدَمَا عَبْدٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُسْأَلَ عَنْ عُمُرِهِ فِيمَا أَفْنَاهُ، وَعَنْ عِلْمِهِ فِيمَا فَعَلَ، وَعَنْ مَالِهِ مِنْ أَيْنَ اكْتَسَبَهُ وَفِيمَا أَنْفَقَهُ، وَعَنْ جِسْمِهِ فِيمَا أَبْلَاهُ.

Lā tazūlu qadamā ‘abdin yaumal-qiyāmati ḥattā yus’ala ‘an ‘umrihī fīmā afnāhu, wa ‘an ‘ilmihī fīmā fa‘alah, wa ‘an mālihī min aina iktasabahu wa fīmā anfaqah, wa ‘an jismihī fīmā ablāh.

Khat-ti ni: "Mak haga begeser khua kukut seorang hamba di khani kiamat sappai di lulih tentang umokh ni guway api dihabis kon ni, tentang ilmu ni guway api di amal ko ni, tentang khatta ni anjak pa massa ni khik guway api di belanja ko ni, serta tentang badan ni guway api di gunako ni. (HR. At-Tirmidzi)

Jamaah sai dimuliako Allah,

Mulani payu kham jaga nikmat Allah.

Dang sappai mata guway maksiat

Dang pakai emma guway nyakik ko jelema bakhih.

Dang pakai khatta guway sai hakham.

Dang habis ko wattu guway pekakha sai sia-sia.

Khik dang sappai kesehatan guway ngejawohi Allah.

Mudah-mudahan setiap nikmat sai Allah juk jama kham berubah jadi pahala, layin malah jadi hujjah sai ngebiyak ko 
kham di hadopan Allah.

Mudah-mudahan Allah ngejadiko kham sebagai hamba-hamba sai pan-ndai besyukur, menjaga nikmat jama ketaatan khik mak ngegunako karunia Allah guway bermaksiat jama Ni.

Sappai dija Khutbah sekanuwa di khani Jum'at sai mulia sa, mudahan-mudahan bermanfaat bagi kham se-unyin ni. Aamiin ya Rabbal Aalamiin.

أَقُولُ قَوْلِي هٰذَا، وَأَسْتَغْفِرُ اللهَ لِي وَلَكُمْ، فَاسْتَغْفِرُوهُ، إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ.

KHUTBAH KEDUA

اَلْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى إِحْسَانِهِ، وَالشُّكْرُ لَهُ عَلَى تَوْفِيقِهِ وَامْتِنَانِهِ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ تَعْظِيمًا لِشَأْنِهِ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ الدَّاعِي إِلَى رِضْوَانِهِ، اَللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَيْهِ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَإِخْوَانِهِ.

Al-ḥamdu lillāhi ‘alā iḥsānih, wasy-syukru lahu ‘alā tawfīqihi wa imtinānih, wa asyhadu allā ilāha illallāhu waḥdahu lā syarīka lah ta‘ẓīman lisya’nih, wa asyhadu anna Muḥammadan ‘abduhu wa rasūluhud-dā‘ī ilā riḍwānih, allāhumma ṣalli wa sallim ‘alayhi wa ‘alā ālihi wa aṣḥābihi wa ikhwanih.

أُوصِيكُمْ وَإِيَّايَ الْمُقَصِّرَ أَوَّلًا بِتَقْوَى اللَّهِ، فَاتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ، وَرَاقِبُوهُ فِي السِّرِّ وَالْعَلَنِيَّةِ، ﴿إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا وَالَّذِينَ هُم مُّحْسِنُونَ﴾.

Uūṣīkum wa iyyāya al-muqassiṟa awwalan bitaqwāllāh, fattaqūllāha ḥaqqa tuqātih, wa rāqibūhu fīs-sirri wal-‘alāniyyah, (inna Allāha ma‘a alladhīna attaqaw walladhīna hum muḥsinūn).

اِعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ أَمَرَكُمْ بِأَمْرٍ بَدَأَ فِيهِ بِنَفْسِهِ، وَثَنَّى فِيهِ بِمَلَائِكَتِهِ الْمُسَبِّحَةِ بِقُدْسِهِ، فَقَالَ جَلَّ مِنْ قَائِلٍ عَلِيمًا: ﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾.

I‘lamū anna Allāha amarakum bi amrin bada’a fīhi binafsih, wa thannā fīhi bimalā’ikatihil-musabbiḥati biqudsih, faqāla jalla min qā’ilin ‘alīmā: (inna Allāha wa malā’ikatahu yuṣallūna ‘alan-nabī, yā ayyuhalladhīna āmanū ṣallū ‘alayhi wa sallimū taslīmā).

اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.

Allāhumma ṣalli ‘alā Muḥammad wa ‘alā āli Muḥammad, kamā ṣallayta ‘alā Ibrāhīm wa ‘alā āli Ibrāhīm, wa bārik ‘alā Muḥammad wa ‘alā āli Muḥammad, kamā bārakta ‘alā Ibrāhīm wa ‘alā āli Ibrāhīm, innaka ḥamīdun majīd.

اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ، إِنَّكَ سَمِيعٌ قَرِيبٌ مُجِيبُ الدَّعَوَاتِ.

Allāhummaghfir lil-muslimīna wal-muslimāt, wal-mu’minīna wal-mu’mināt, al-aḥyā’i minhum wal-amwāt, innaka samī‘un qarībun mujību-d-da‘awāt.

اَللَّهُمَّ أَعِزَّ الْإِسْلَامَ وَالْمُسْلِمِينَ، وَأَذِلَّ الشِّرْكَ وَالْمُشْرِكِينَ، وَدَمِّرْ أَعْدَاءَ الدِّينِ، وَانْصُرْ عِبَادَكَ الْمُوَحِّدِينَ.

Allāhumma a‘izzal-islāma wal-muslimīn, wa adhillasy-syirka wal-musyrikīn, wa dammir a‘dā’ad-dīn, wansur ‘ibādakal-muwaḥḥidīn

اَللَّهُمَّ فَرِّجْ هُمُومَنَا، وَاشْرَحْ صُدُورَنَا، وَيَسِّرْ أُمُورَنَا، وَاحْفَظْ بِلَادَنَا وَبِلَادَ الْمُسْلِمِينَ مِنْ كُلِّ سُوءٍ وَفِتْنَةٍ يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ.

Allāhumma farrij humūmanā, wasyraḥ ṣudūranā, wa yassir umūranā, wa iḥfaẓ bilādanā wa bilādal-muslimīn min kulli sū’in wa fitnatin yā rabbal-‘ālamīn.

Ibadhallah...

اِعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ، يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ، فَاذْكُرُوا اللَّهَ الْعَظِيمَ يَذْكُرْكُمْ، وَاشْكُرُوهُ عَلَى نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ، وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ.

I‘lamū anna Allāha ya’muru bil-‘adli wal-iḥsān wa ītā’i dhīl-qurbā, wa yanhā ‘anil-faḥsyā’i wal-munkari wal-baghy, ya‘iẓukum la‘allakum tadhakkarūn, fa-dhkurūllāhal-‘aẓīma yadhkurkum, wasykurūhu ‘alā ni‘amihi yazidkum, wa ladzikrullāhi akbar, wallāhu ya‘lamu mā taṣna‘ūn.
Editor Bahasa: H. SyahidanMh, SAg/ Buay Sakti.

_____
✒️ H. Komiruddin Imron, Lc

*) Penulis adalah Anggota Majelis Pertimbangan Dewan Dakwah Islam Indonesia Propinsi Lampung, tinggal di Pemanggilan, Natar.

Komentar (0)

Belum ada komentar. Jadilah yang pertama memberikan komentar!

Tinggalkan Komentar

6 + 4 = ?
Berita Terkait